به گزارش منشوراقتصاد از روابط عمومی و امور بین‌الملل سازمان منطقه آزاد چابهار محمدسعید اربابی در گفت‌وگو با خبرنگار ایرنا اظهار کرد: ریمدان در برنامه اولیه سازمان منطقه آزاد چابهار قرار نبود در کوتاه‌مدت به یک مرز پرتردد برای واردات، صادرات و ترانزیت تبدیل شود، بلکه هدف اصلی، ایجاد زیرساخت، جذب سرمایه‌گذاری و شکل‌دهی به یک منطقه اقتصادی دارای ارزش افزوده با محوریت بازار پاکستان و ظرفیت‌های منطقه‌ای بود.

ریمـدان؛ از مرز تجاری تا کانون سرمایه‌گذاری و لجستیک

منطقه منفصله ریمدان منطقه آزاد چابهار در جنوب سیستان و بلوچستان طی ماه‌های اخیر شاهد تحولات کم‌سابقه‌ای بوده است؛ منطقه‌ای که در برنامه اولیه قرار بود با ایجاد زیرساخت‌های عمرانی و لجستیکی و جذب سرمایه‌گذاران بخش خصوصی، به تدریج به یکی از کانون‌های اقتصادی و تجاری جنوب شرق کشور تبدیل شود، اما تحولات و شرایط ویژه کشور، مسیر فعالیت آن را با سرعتی بسیار بیشتر از پیش‌بینی‌های اولیه تغییر داد.

افزایش ناگهانی حجم تردد کامیون‌ها، ورود به حوزه واردات کالاهای اساسی، صادرات و ترانزیت، ضرورت ایجاد زیرساخت‌های فوری و همزمان تلاش برای جذب سرمایه‌گذاری‌های جدید، ریمدان را در مدت کوتاهی در کانون یکی از مهم‌ترین تحولات مرزی و تجاری جنوب شرق کشور قرار داده است.

در این میان، آنچه می‌تواند چشم‌انداز آینده ریمدان را از یک مرز صرفاً تجاری به یک قطب اقتصادی تغییر دهد، ورود سرمایه‌گذاران بخش خصوصی و شکل‌گیری فعالیت‌های تولیدی، فرآوری، لجستیکی و خدماتی در این منطقه است؛ موضوعی که به گفته مدیرعامل سازمان منطقه آزاد چابهار اکنون با تصویب ۸۸ طرح به ارزش ۲۱ هزار میلیارد تومان وارد مرحله تازه‌ای شده است.

اربابی: ریمدان را برای ایجاد ارزش افزوده و جذب سرمایه‌گذاری تعریف کرده بودیم

اربابی در تشریح برنامه اولیه سازمان منطقه آزاد چابهار برای ریمدان گفت: هدف ما این بود که در این منطقه زیرساخت‌های لازم را ایجاد کنیم، سرمایه‌گذاران خوبی جذب شوند و ریمدان به منطقه‌ای برای ایجاد ارزش افزوده در اقتصاد ایران تبدیل شود تا بتوانیم از ظرفیت بازار پاکستان و حتی کریدور اقتصادی چین و پاکستان موسوم به CPEC استفاده کنیم.

وی افزود: مقصدی که برای سال ۱۴۰۴ در ریمدان تعریف کرده بودیم، این نبود که بلافاصله واردات، صادرات یا ترانزیت را در حجم بالا دنبال کنیم و حتی اگر قرار بود این فعالیت‌ها در آینده انجام شود، پیش‌بینی ما این بود که حداقل یکی دو سال بعد وارد این حوزه شویم.

مدیرعامل سازمان سازمان منطقه آزاد تجاری – صنعتی چابهار ادامه داد: در آن مقطع، مرزهای زمینی ایران و پاکستان از جمله میرجاوه، کوهک سراوان و پیشین راسک فعال بودند و بنابراین ضرورتی نمی‌دیدیم که در کوتاه‌مدت همه فعالیت‌های صادرات، واردات و ترانزیت را به ریمدان منتقل کنیم؛ بلکه اولویت ما ایجاد زیرساخت و فراهم کردن شرایط لازم برای فعالیت سرمایه‌گذاران بود.

اربابی گفت: در دی ماه ۱۴۰۴ پیمانکار ایجاد زیرساخت‌های ریمدان انتخاب شد و عملیات اجرایی را آغاز کردیم و ۲۷ بهمن همان سال نیز با حضور مسئولان و معتمدان محلی استان سیستان و بلوچستان، کلنگ احداث زیرساخت‌ها به زمین زده شد.

وی اظهار کرد: درست در آستانه آغاز فعالیت‌های عمرانی و پروژه‌ای، شرایط کشور تغییر کرد و با آغاز جنگ و حملات به کشور، با تصمیم مقامات ملی، دبیرخانه شورای عالی مناطق آزاد، وزارت امور اقتصادی و دارایی و دولت، به این جمع‌بندی رسیدیم که منطقه آزاد چابهار باید به سرعت وارد حوزه واردات و صادرات شود و واردات کالاهای اساسی را نیز در دستور کار قرار دهد.

تغییر شرایط، ریمدان را در مسیر جدید قرار داد

مدیرعامل سازمان منطقه آزاد چابهار افزود: از ۱۲ اسفند ۱۴۰۴ فعالیت واردات، صادرات و ترانزیت در ریمدان آغاز شد و این اتفاق در شرایطی رخ داد که بسیاری از کانتینرهای ما در کراچی باقی مانده بود و مسیر تنگه هرمز نیز بسته شده بود و همزمان مشکلاتی در سایر مسیرهای تجاری ایجاد شده بود.

وی ادامه داد: در مدت بسیار کوتاهی مجبور شدیم زیرساخت‌های اولیه مورد نیاز را ایجاد کنیم؛ باسکول، درب‌ها، محصورسازی و مسیرهای دسترسی از جمله مواردی بود که با سرعت در منطقه ایجاد شد.

اربابی با اشاره به افزایش چند برابری تردد کامیون‌ها در ریمدان، گفت: قبل از این شرایط، میزان تردد کامیون در منطقه حدود ۱۵۰ دستگاه در روز بود که عمدتاً مربوط به صادرات و بیشتر گاز ال‌پی‌جی به پاکستان می‌شد و واردات و ترانزیت قابل توجهی وجود نداشت.

وی افزود: شرایط جدید باعث شد تردد کامیون در منطقه ریمدان، شامل محدوده منفصله منطقه آزاد، پایانه و بازارچه، در برخی روزها به حدود ۸۰۰ دستگاه برسد و در مجموع در برخی روزها حتی تردد کامیون در این مجموعه به حدود یک‌هزار و ۳۰۰ دستگاه نیز افزایش پیدا کند.

مدیرعامل سازمان منطقه آزاد چابهار گفت: وقتی تردد روزانه از ۱۵۰ دستگاه به ۷۸۰ تا ۸۰۰ دستگاه کامیون حامل بار می‌رسد و در برخی روزها مجموع تردد به یک‌هزار و ۳۰۰ دستگاه افزایش می‌یابد، طبیعی است که در منطقه‌ای که زیرساخت‌های آن هنوز متناسب با چنین ظرفیتی آماده نشده، مشکلات و نارضایتی‌هایی ایجاد شود.

عذرخواهی از رانندگان و سرمایه‌گذاران بابت مشکلات موجود

اربابی اظهار کرد: بابت اینکه امکانات متناسب با ظرفیتی که در ریمدان ایجاد شده هنوز به طور کامل فراهم نشده است، از رانندگان و سرمایه‌گذارانی که بارشان معطل می‌شود و همچنین رانندگانی که مدت زیادی در منطقه باقی می‌مانند، عذرخواهی می‌کنیم.

وی افزود: باید بپذیریم شرایطی که به کشور تحمیل شد، ما را به این سمت کشاند که حجم بسیار سنگینی از بار به ریمدان منتقل شود، در حالی که زیرساخت‌ها برای چنین حجم فعالیتی آماده نبود.

رئیس هیأت‌مدیره و مدیرعامل سازمان منطقه آزاد چابهار گفت: یکی دیگر از مشکلات این بود که ریمدان در محدوده خود روستایی ندارد و نخستین روستایی که امکان دسترسی به آن وجود دارد حدود ۲۵ کیلومتر بعد از نقطه صفر مرزی است؛ با این حال در مقطعی حدود ۶ تا هفت هزار نفر همزمان در ریمدان مستقر بودند که خوشبختانه اکنون این تعداد بسیار کمتر شده و شرایط نظم بیشتری پیدا کرده است.

اربابی با تأکید بر اینکه تحولات اضطراری موجب توقف برنامه اصلی سازمان برای توسعه ریمدان نشده است، اظهار کرد: تاکنون ۸۸ طرح سرمایه‌گذاری در کمیسیون اقتصادی سازمان منطقه آزاد چابهار بررسی و با آنها موافقت شده است.

وی افزود: این طرح‌ها حوزه‌های مختلفی را شامل می‌شود؛ از ترانشیپ گاز و ترانشیپ غیرتولیدی گرفته تا تولید و فرآوری برنج، بسته‌بندی مواد غذایی، سردخانه، انبار، فعالیت‌های لجستیکی و حتی خدماتی مانند رستوران.

مدیرعامل سازمان منطقه آزاد چابهار ارزش این ۸۸ طرح را حدود ۲۱ هزار میلیارد تومان اعلام کرد و گفت: نکته بسیار مهم این است که ۱۰۰ درصد این سرمایه‌گذاری‌ها توسط بخش خصوصی انجام می‌شود و اینکه بتوانیم در مدت حدود ۶ ماه در نقطه صفر مرزی ۲۱ هزار میلیارد تومان سرمایه‌گذاری بخش خصوصی جذب کنیم، اتفاق بسیار ارزشمندی است.

وی ادامه داد: امیدواریم طی دو هفته آینده برای ۳۰ تا ۴۰ طرح از مجموعه طرح‌هایی که مصوب و با آنها موافقت شده است، در یک برنامه در خود ریمدان کلنگ‌زنی و عملیات اجرایی را آغاز کنیم.

کاهش توقف کامیون‌های برنج پاکستانی به کمتر از یک روز

اربابی درباره اقدامات انجام‌شده برای تسهیل تجارت با پاکستان، گفت: رایزنی‌های بسیار خوبی با جامعه محلی پاکستان و مسئولان ایالت بلوچستان و همچنین حکومت فدرال یا مرکزی پاکستان انجام دادیم و آنها موافقت کردند کامیون‌های حامل برنج پاکستانی از مرز عبور کرده و وارد منطقه آزاد شوند.

وی افزود: این اقدام کمک کرد میزان توقف کامیون‌ها و کالاهای اساسی در منطقه آزاد به حدود یک روز و حتی کمتر کاهش یابد و اکنون کامیونی که برای بارگیری برنج وارد منطقه می‌شود، در مدت کمتر از یک روز وارد کشور، وارد چابهار و از منطقه خارج می‌شود.

مدیرعامل سازمان منطقه آزاد چابهار گفت: فعالیت تخلیه و بارگیری کالاهای اساسی در ریمدان تاکنون برای حدود ۸۰۰ نفر اشتغال محلی ایجاد کرده است که این موضوع کمک قابل توجهی به جامعه محلی منطقه داشته است.

اربابی تأکید کرد: آنچه امروز در ریمدان شاهد هستیم، حاصل شرایطی است که در مدت کوتاهی بر کشور تحمیل شد، اما در کنار مدیریت این شرایط اضطراری، هدف اصلی سازمان منطقه آزاد چابهار همچنان ایجاد زیرساخت، جذب سرمایه‌گذاری، توسعه فعالیت‌های دارای ارزش افزوده و استفاده از ظرفیت مرز ریمدان برای دسترسی به بازار پاکستان و مسیرهای منطقه‌ای و بین‌المللی است.

وی افزود: ریمدان این ظرفیت را دارد که در آینده از یک نقطه صرفاً مرزی به یک مجموعه اقتصادی، لجستیکی، تولیدی و ارزش‌آفرین تبدیل شود و با تکمیل زیرساخت‌ها و ورود سرمایه‌گذاران بخش خصوصی، نقش مؤثرتری در مبادلات تجاری ایران، پاکستان و منطقه ایفا کند.

به گزارش ایرنا، مرز ریمدان از توابع شهرستان دشتیاری در نقطه‌ای راهبردی در جنوب شرقی سیستان و بلوچستان واقع شده؛ گذرگاهی که کوتاه‌ترین مسیر زمینی ایران به ایالت‌های جنوبی پاکستان را فراهم می‌کند. این مرز به دلیل قرار گرفتن در پهنه‌ای که حدود ۳۷ درصد جمعیت یعنی پاکستان، چین و هند در دو سوی مرز در ارتباط مستقیم با آن هستند، نقشی تعیین‌کننده در مبادلات تجاری، تردد محلی و توسعه اقتصادی منطقه دارد.

بازارچه مرزی ریمدان، پایانه مرزی و منطقه منفصله منطقه آزاد چابهار، سه مجموعه‌ای هستند که در این محدوده فعالیت می‌کنند و هر یک مأموریت مشخصی دارند.

این بازارچه از سال ۸۷ راه‌اندازی شده و فاقد هرگونه امکانات و زیرساخت‌ها بود تا اینکه در سال ۹۵ با تصویب رسمی شدن این مرز برای جابجایی کالا و مسافر بین ایران و پاکستان بارقه‌های امید به توسعه جنوب بلوچستان در دل مردم این منطقه روشن شد.

بازارچه مرزی با هدف حمایت از مرزنشینان، رونق اقتصاد بومی و توسعه مبادلات محلی شکل گرفته، پایانه مرزی وظیفه تسهیل تردد مسافران و ترانزیت کالا را بر عهده دارد و منطقه منفصله منطقه آزاد چابهار نیز با رویکرد توسعه فعالیت‌های اقتصادی کلان، جذب سرمایه‌گذاری و گسترش تجارت در مقیاس بزرگ‌تر ایجاد شده است.

مرز ریمدان در فاصله حدود ۷۰ کیلومتری بندر گوادر پاکستان و ۱۲۰ کیلومتری بندر چابهار قرار دارد و این نزدیکی جغرافیایی، ظرفیت مناسبی برای توسعه مبادلات تجاری میان ایران و پاکستان فراهم کرده است.

این موقعیت در کنار اتصال ریمدان به شبکه حمل‌ونقل جنوب شرق کشور، اهمیت راهبردی این مرز را دوچندان کرده است.

این مرز در محدوده شهرستان دشتیاری و در نقطه صفر مرزی ایران و پاکستان قرار دارد و در سال‌های اخیر از یک بازارچه مرزی به مجموعه‌ای با کارکردهای تجاری، مسافری و اقتصادی گسترده‌تر تبدیل شده است.

پایانه مرزی ریمدان نیز در آذرماه ۱۳۹۹ به‌صورت رسمی افتتاح شد و با راه‌اندازی آن، امکان انجام و توسعه رویه‌های گمرکی و تردد مسافر و کالا در این مرز فراهم شد.

همچنین ریمدان از ۱۲ اسفندماه ۱۴۰۴ فعالیت رسمی خود را در قالب منطقه منفصله منطقه آزاد چابهار آغاز کرد؛ رویدادی که ظرفیت‌های این مرز را برای توسعه سرمایه‌گذاری، تجارت و فعالیت‌های اقتصادی در سطح منطقه‌ای و بین‌المللی افزایش داده است.

منطقه آزاد چابهار با مساحت ۸۲ هزار هکتار در جنوب‌شرقی ایران و سواحل مکران است؛ در سال ۱۳۹۸ با موافقت مجلس شورای اسلامی، شهر چابهار و بندرهای شهید بهشتی و شهید کلانتری و پنج هزار هکتار از محدوده متصل به نقطه مرزی ایران و پاکستان با عنوان منطقه منفصله ریمدان به منطقهٔ آزاد چابهار افزوده شد.