رئیس سازمان بهزیستی کشور با اعلام اینکه ایران در مرحله ورود به سالمندی قرار دارد و نزدیک به ۱۱ میلیون سالمند (حدود ۱۳ درصد جمعیت) در کشور زندگی می‌کنند، از تهیه و تدوین سندهای جدید در حوزه سالمندان همانند لایحه جامع حقوق حمایتی سالمندان و نقشه جامع اقتصاد نقره‌ای سالمندی خبر داد.

به گزارش منشور اقتصاد-سیدجواد حسینی امروز در همایش تجلیل از سالمندان با بیان اینکه ایران در حال ورود به سالمندی است، گفت: بر اساس تقسیم‌بندی جمعیت‌شناختی، جمعیتی که کمتر از هفت درصد افراد بالای ۶۰ سال داشته باشد، جمعیت جوان محسوب می‌شود، هفت تا ۱۴ درصد در حال ورود به سالمندی، ۱۴ تا ۲۱ درصد سالمند، ۲۱ تا ۲۷ درصد سالخورده و بالای ۲۷ درصد، جامعه شدیدا سالخورده محسوب می‌شود. در حال حاضر نزدیک به ۱۱ میلیون سالمند در کشور داریم که حدود ۱۳ درصد جمعیت ایران را تشکیل می‌دهند؛ بنابراین در مرحله ورود به سالمندی قرار داریم.

وی با اشاره به بحران سالمندی اظهار کرد: در حال حاضر نرخ رشد جمعیت ایران ۱.۲۴ درصد است، در حالی که نرخ رشد جمعیت سالمند ۴.۷ درصد است؛ یعنی جمعیت سالمند ما حدود چهار برابر نرخ رشد جمعیت معمولی است. معنای این موضوع آن است که جزو پنج کشوری هستیم که پر سرعت ترین کشورها به سمت سالمندی هستیم؛ به‌گونه‌ای که در سال ۱۴۳۰، بین ۳۱ تا ۳۳ درصد جمعیت ایران را سالمندان تشکیل خواهند داد.

حسینی با تأکید بر اهمیت سرعت رشد جمعیت سالمند گفت: این سرعت رشد جمعیت بسیار مهم است؛ به‌گونه‌ای که ما با یک سالمندی چندوجهی مواجهیم؛ یعنی سالمندی همراه با فقر، مسکن و سالمندی، بیماری و سالمندی، اختلالات روان‌تنی و سالمندی، صندوق‌های بازنشستگی و سالمندی، بازنشستگی و سالمندی و همچنین فقر و درآمد و رفاه سالمندی؛ از ۷۰ سالگی به بالا، ۷۰ درصد درآمد و ۴۶ درصد دارایی سالمندان دچار افت می‌شود. همچنین ۶۰ درصد سالمندان با یک بیماری مزمن همراه هستند و ۶۰ درصد آنها تحت پوشش مستمری بازنشستگی نیستند. این پدیده‌های چندلایه، موضوعی است که با سرعت در حال حرکت به سمت آن هستیم.
حسینی با اشاره به اقدامات انجام‌شده در دبیرخانه شورای سالمندان کشور اظهار کرد:  ۲۷ دستگاه و کمیته امداد در حوزه سالمندان فعالیت می‌کند. ما نیز در دبیرخانه چند سیاست را مدنظر قرار داده‌ایم؛ نخست اینکه نسبت به پدیده سالمندی باید شناخت دقیق داشته باشیم؛ در حال حاضر ۱۷ دستگاه داریم که برنامه‌های مربوط به سالمندی را اجرا می‌کنند، اما اطلاعات آن را در اختیار نداریم. به همین دلیل یک سامانه و یک داشبورد در حال طراحی است.

آماده شدن لایحه جامع حقوق حمایتی سالمندان 

رئیس سازمان بهزیستی کشور افزود: پیمایش‌های گوناگون در موضوع سالمندان نیز باید انجام شود. طی پنج، شش ماه اخیر ۲۰ بسته سیاستی تولید شده که برای دستگاه‌ها ارسال می‌شود. پیمایش ملی سالمندان، بسته‌های سیاستی سالمندان و شناخت ابعاد چندلایه سالمندی در کشور، به عنوان کار دبیرخانه سالمندان، نخستین گام است که باید با شدت و حدت در حال پیگیری است.

سینی با اشاره به ضرورت اصلاح و تقویت قوانین مرتبط با سالمندی گفت: نکته دوم این است که آیا قوانین جامعه ایران هم‌اکنون پشتیبان پدیده سالمندی است یا خیر؟ پاسخ ما خیر است. یک درصد قوانین ما پشتیبان پدیده سالمندی است.

وی افزود: لایحه جامع حقوق حمایتی سالمندان آماده شده و در فرایند اجرا برای کمیسیون‌ها و دولت قرار گرفته که این لایحه ابعاد توانبخشی، بیمه‌ای، سلامت، خدمات اجتماعی، روان‌شناختی و… را دیده و می‌تواند یک سند بالادستی برای حرکت در حوزه سالمندی باشد. سومین موضوع، ساختار سالمندی است که آن را ارتقا داده‌ایم.

حسینی با اشاره به چهارمین محور اقدامات گفت: ما به سالمندی به عنوان فرصت نگاه می‌کنیم؛ چراکه می‌توان سالمندی را به‌گونه‌ای دید که بگوییم سالمندی مخاطره‌آمیز در پیش داریم، اما بخش دیگری نیز وجود دارد و ما آن را فرصت‌های سالمندی می‌نامیم.

تدوین نقشه جامع اقتصاد نقره‌ای سالمندی

حسینی با بیان اینکه امروز یکی از این فرصت‌ها، فرصت اقتصادی و اقتصاد نقره‌ای است، گفت: اکنون در دبیرخانه در حال تدوین نقشه جامع اقتصاد نقره‌ای سالمندی هستیم. در این نقشه، ۱۴ حوزه فعالیت در نظر گرفته شده است و بلافاصله پس از آن، نقشه جامع اشتغال سالمندی نیز در حال تدوین است؛ یعنی مشخص شود سالمندان چه مشاغلی در جامعه و محله وجود دارند که می‌توانند در آنها فعالیت کنند.

رئیس سازمان بهزیستی کشور از برگزاری نمایشگاه اقتصاد نقره‌ای سالمندی خبر داد و گفت: در آبان‌ماه امسال، بزرگ‌ترین نمایشگاه اقتصاد نقره‌ای سالمندی، یا در نمایشگاه بین‌المللی یا در برج میلاد راه‌اندازی خواهد شد.

حسینی معتقد است که اگر فقط به اقتصاد نقره‌ای سالمندان نگاه کنیم، این فرصت از دو جهت اهمیت دارد. اول آنکه میانگین سن بازنشستگی در ایران ۵۲ سال و امید به زندگی ۷۶ سال است؛ یعنی یک‌سوم عمر ما در این دوره می‌گذرد و این یک‌سوم، مملو از فرصت‌های اقتصادی است. اگر بتوانیم پهنه‌ای از اقتصاد خرد، خانگی و محلی را با استفاده از مهارت‌هایی که سالمندان دارند طراحی کنیم، هم به زندگی او کیفیت می‌دهیم، هم اوقات فراغتش به‌درستی پر می‌شود و هم به اقتصاد کشور کمک می‌کند. این یک بخش اقتصاد نقره‌ای است و بخش دیگر آن، اقتصاد سالمندان و مشاغلی است که می‌تواند برای جوانان ایجاد کند.

حسینی با اشاره به ظرفیت اشتغال‌زایی اقتصاد مراقبتی گفت: سه رشته اقتصادی بیشترین شغل را ایجاد می‌کند؛ اقتصاد دیجیتال، اقتصاد سبز و اقتصاد مراقبتی که ارزان‌ترین، فراگیرترین، کم‌هزینه‌ترین و سریع‌ترین نوع اشتغالِ جوانان، اشتغال‌های مراقبتی است که پیرامون سالمندان شکل می‌گیرد و ما به‌طور معناداری این موضوعات را مورد توجه قرار داده‌ایم. در سال گذشته، حدود ۱۲ هزار و ۵۰۰ فرصت شغلی در این حوزه ایجاد شد و این کار باید در دستور کار باشد.

راه‌اندازی «بانک زمان»

حسینی با اشاره به راه‌اندازی مراکز ویژه سالمندان گفت: ۳۸۰ مرکز مهر و گفتگو در کشور راه‌اندازی شده است که سالمندان می‌توانند در ساعاتی به آنجا بروند، انتقال تجربه کنند، مهارت بیاموزند و مهارت آموزش دهند و کیفیت زندگی خود را ارتقا دهند. همچنین به‌ طور جدی پیگیر راه‌اندازی «بانک زمان» در ایران هستیم. شیوه‌نامه آن با مطالعه ۴۰۰۰ بانک زمانِ دنیا شکل گرفته است.

رئیس سازمان بهزیستی کشور گفت: در مناطق ۱۲، ۱۳، ۱۴ و ۱۵ تهران، این طرح به صورت پایلوت اجرا می‌شود و با کمک مجمع خیرین کشور، پلتفرمی تهیه شده که می‌تواند تغییر اساسی در ارائه خدمات به سالمندان و همچنین دریافت خدمات از سوی سالمندان ایجاد کند. همچنین ۳۵۰۰  مشاور مخصوص کشور تربیت شده تا خدمات مشاوره‌ای ارائه شود.

وی افزود: باید محیط را برای سالمندان مناسب کنیم. ۱۹ شهر ایران طی ۱.۵ سال گذشته به عنوان شهرهای دوستدار سالمند مورد توجه قرار گرفته‌اند و ۲۷ دستگاه، وظایف مربوط به دسترس‌پذیری و مناسب‌سازی را در این راستا انجام می‌دهند.

راه‌اندازی مراکز دست‌های مهربان

رئیس سازمان بهزیستی کشور همچنین با اشاره به اقدامات انجام‌شده در حوزه سلامت سالمندان گفت: سلامت سالمندان در ابعاد گوناگون، از جمله سلامت چشم، مورد توجه قرار گرفته و در همین راستا انجمن‌های علمی را نیز وارد این حوزه کرده‌ایم. طی چهار ماه اخیر، ۵۸ هزار معاینه رایگان و ۱۸ هزار عینک رایگان ارائه شده است.

حسینی با اشاره به ضرورت تقویت پیوند میان نسل‌ها اظهار کرد: ما متأسفیم که اعلام کنیم اکنون با جامعه‌پذیری معکوس مواجه هستیم و می‌خواهیم جامعه‌پذیری مثبت ایجاد شود. به همین دلیل مراکز دست‌های مهربان راه‌اندازی کرده‌ایم.