رئیس سازمان فضایی با تأکید بر اینکه تصاویر ماهواره‌ای نباید صرفاً برای تولید تصویر در اختیار کشور قرار گیرد، گفت داده‌های ماهواره‌های «خیام»، «پایا» و ماهواره‌های در آستانه پرتاب باید در اختیار نهادهای تخصصی قرار گیرد تا با تبدیل آنها به محصولات دارای ارزش افزوده، در حوزه‌هایی مانند نقشه‌برداری، کشاورزی و منابع آبی به رفع نیازهای کشور و کاهش خسارت‌های ناشی از بحران‌ها کمک شود.

به گزارش منشور اقتصاد-دکتر حسین سالاریه امروز در نشست تخصصی «نقش ماهواره‌های بومی و کاربرد تصاویر ماهواره‌ها در تولید، پایش و پردازش اطلاعات مکانی»، با تأکید بر ضرورت اطلاع‌رسانی و آگاه‌سازی عمومی درباره صنعت فضایی، اظهار کرد: وظیفه دستگاه‌های متولی حوزه‌های مختلف مرتبط با صنعت فضایی، ترویج، اطلاع‌رسانی و آگاه‌سازی عمومی درباره این حوزه است و این موضوع در دنیا و کشور ما اهمیت بسیار زیادی دارد. حوزه فضایی حوزه‌ای است که از گذشته تاکنون با اقبال بسیار زیادی از سوی بازیگران مختلف صنعت فضایی مواجه بوده و در سال‌های اخیر نیز بازیگران جدیدی وارد این عرصه شده‌اند.

رئیس سازمان فضایی ایران ادامه داد: کشورهای متعددی وارد صنعت فضایی شده‌اند و برای خود نقش مشخصی در این صنعت ترسیم می‌کنند و اهداف، وظایف و برنامه‌های آینده خود را در این حوزه مشخص می‌کنند.

سالاریه با اشاره به رشد تعداد ماهواره‌های فعال در مدار، گفت: اگر بخواهیم چند عدد و رقم را با یکدیگر مقایسه کنیم، حدود یک دهه تا ۱۵ سال قبل تعداد ماهواره‌های موجود در مدار در مرتبه بزرگی هزار قرار داشت، اما اکنون تعداد ماهواره‌ها در مرتبه بزرگی ۱۰ هزار، یعنی ۱۰ به توان چهار، قرار گرفته و به‌زودی این تعداد می‌تواند به مرز ۱۰ به توان پنج، یعنی ۱۰۰ هزار ماهواره برسد.

افزایش تعداد ماهواره‌ها نشان‌دهنده رشد بسیار سریع صنعت فضایی در جهان است؛ چراکه این فناوری در حوزه‌های مختلف صنعت فضایی، جزو ابزارهای کم‌رقیب محسوب می‌شود.

رئیس سازمان فضایی ایران با اشاره به کاربرد ماهواره‌ها در تأمین داده و تصاویر زمینی، اظهار کرد: در حوزه داده و تصاویر، ابزار سریعی مانند ماهواره برای دسترسی به داده‌های زمینی سراغ نداریم. هواپیماها و پهپادها نیز در تصویربرداری بسیار شناخته‌ شده هستند و به‌ طور گسترده مورد استفاده قرار می‌گیرند، اما ماهواره می‌تواند در مدار ۵۰۰ کیلومتری زمین و با سرعتی در حدود ۷.۵ کیلومتر بر ثانیه تصویربرداری کند.

سالاریه ادامه داد: یک ماهواره می‌تواند شمال تا جنوب کشور ما را در ظرف چند دقیقه به‌راحتی داده‌برداری کند و باید تعداد این ماهواره‌ها افزایش پیدا کند و دقت آنها نیز افزایش یابد، این مسیر در دنیا نیز در حال دنبال شدن است.

سالاریه با اشاره به پیشرفت فناوری ماهواره‌های سنجشی و کاهش وزن ماهواره‌های مورد نیاز برای تصویربرداری با دقت بالا، اظهار کرد: اگر روزگاری برای دستیابی به دقت تصویربرداری یک متر، به ماهواره‌ای با وزن چند صد کیلوگرم و گاهی چند تن نیاز داشتیم، اکنون در دنیا این کار با ماهواره‌هایی در حدود ۱۰۰ کیلوگرم و حتی کمتر از آن در حال تحقق است. در حال حاضر ماهواره‌هایی با دقت تصویربرداری ۵۰ تا ۳۰ سانتی‌متر به صورت عمومی و تجاری خدمات ارائه می‌دهند. بنابراین، اگر بخواهیم از فناوری‌های نوین نقشه‌برداری بهره‌مند شویم، به ماهواره نیاز داریم و افزایش تعداد ماهواره‌ها می‌تواند بازه زمانی دسترسی به اطلاعات از سطح زمین را به میزان قابل توجهی کاهش دهد.

رئیس سازمان فضایی ایران ادامه داد: اکنون مجموعه‌ها و شرکت‌های تخصصی در دنیا وجود دارند که تنها در حوزه تصویربرداری، چند صد ماهواره در اختیار دارند و خدمات ارائه می‌کنند. در حوزه ارتباطات نیز منظومه‌های چند هزار فروندی و حتی ۴۰ هزار فروندی برنامه‌ریزی شده‌اند و کشورهایی نیز در حال برنامه‌ریزی برای قرار دادن منظومه‌های اختصاصی خود در حوزه ارتباطات در مدار هستند. البته در اینجا تمرکز من بر ماهواره‌های سنجشی و تصویربرداری است و سازمان فضایی ایران در این حوزه، وظیفه خود را مضاعف می‌بیند.

وی با اشاره به اقدامات وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات در حوزه توسعه ماهواره‌های سنجشی، گفت: مجموعه وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات که سال‌ها در صنعت فضایی فعالیت داشته، به دنبال توسعه ماهواره‌های جدیدتر با کیفیت بهتر است. در حال حاضر چندین ماهواره با دقت تصویربرداری یک متر و بهتر از یک متر، در مجموعه وزارت ارتباطات و با همکاری دستگاه‌هایی که با این مجموعه کار می‌کنند، در دست طراحی و ساخت است.

رئیس سازمان فضایی ایران افزود: به‌زودی بسیاری از این ماهواره‌ها مراحل طراحی خود را به پایان می‌رسانند و وارد مرحله ساخت می‌شوند.

وی با بیان اینکه ایجاد منظومه‌های ماهواره‌ای سنجشی و تصویربرداری در دستور کار قرار دارد، اظهار کرد: ما در چند سال آینده به دنبال ایجاد منظومه‌های ماهواره‌های سنجشی و تصویربرداری با رزولوشن‌های مختلف هستیم؛ از رزولوشن‌های بهتر از یک متر گرفته تا رزولوشن‌های چند ده متر، تا بتوانیم طیفی از کاربردهای مختلف را با روش‌های گوناگون تلفیق داده پوشش دهیم.

سالاریه این روند را نشان‌دهنده ظرفیت‌های موجود در کشور در حوزه فضایی دانست و گفت: این موضوع نشان‌دهنده ظرفیت مهم و ظرفیت خوبی است که در کشور وجود دارد. مجموعه‌های دانش‌بنیان، شرکت‌ها، مراکز تخصصی و پژوهشگرانی که در حوزه فضایی فعالیت می‌کنند، همچنین پژوهشگاه فضایی و مجموعه‌های مشابه، ظرفیت‌های ارزشمندی در این حوزه دارند.

وی با اشاره به همکاری میان سازمان فضایی ایران و سازمان نقشه‌برداری کشور، تصریح کرد: همکاری‌ای که میان سازمان فضایی و سازمان نقشه‌برداری شکل گرفته است، باید با کمال میل و اشتیاق فراوان میان متخصصان دو مجموعه توسعه پیدا کند. حتماً باید به سمت نیازمحوری و رفع نیازهای کشور حرکت کنیم و این موضوع، دستور اکید مقام عالی وزارت است.

سالاریه با اشاره به برنامه سازمان فضایی ایران برای توسعه و در اختیار قرار دادن داده‌های ماهواره‌ای مورد نیاز کشور، اظهار کرد: ما در مجموع در سازمان فضایی ایران به دنبال این هستیم که بتوانیم ماهواره‌هایی را که در اختیار داریم، از جمله ماهواره «پایا» و ماهواره «خیام» و همچنین ماهواره‌های متعددی که اکنون برای پرتاب آماده می‌شوند، مانند ماهواره «پارس ۲» و امثال آن، در اختیار سازمان نقشه‌برداری قرار دهیم. این ظرفیت‌ها در اختیار سازمان نقشه‌برداری قرار خواهد گرفت؛ چراکه اساساً ما چیزی را نمی‌سازیم که برای خودمان باشد و صرفاً تصویر آن را داشته باشیم. این تصاویر باید در اختیار نهادهای تخصصی در زمینه نقشه، کشاورزی، منابع آبی و حوزه‌های مختلف قرار گیرد و به یک محصول با ارزش افزوده تبدیل شود.

رئیس سازمان فضایی ایران ادامه داد: این داده‌ها باید به رفع نیازهای داخل کشور، توسعه اقتصادی و افزایش بهره‌وری در بخش‌های مختلف منجر شوند. در صنعت فضایی مرسوم است که گفته می‌شود اگر یک واحد پولی در این حوزه هزینه کنیم، در برخی اسناد و مدارک، ایجاد ارزش افزوده‌ای تا چندین برابر و حتی تا ۳۰ برابر و در برخی موارد تا ۲۰ برابر برای آن مطرح شده است. وقتی بتوانیم برای مثال برآورد دقیقی از یک خسارت داشته باشیم یا برآورد دقیقی از میزان برداشت محصول و سطح زیرکشت ارائه کنیم، این یعنی افزایش بهره‌وری و رونق اقتصادی.

رئیس سازمان فضایی ایران تأکید کرد: اقتصاد همیشه به این معنا نیست که چیزی تولید کنیم و آن را با قیمت بیشتری بفروشیم؛ بلکه همین که بتوانیم با یک هزینه مشخص، از وقوع یا گسترش یک خسارت بزرگ جلوگیری کنیم، به معنای ایجاد ارزش اقتصادی است. به هر حال ما کشوری هستیم که مانند بسیاری از نقاط دیگر دنیا، با انواع و اقسام بحران‌ها مواجه می‌شویم؛ سیل، زلزله و حوادث مختلف و حتی استفاده نادرست از منابع و ساخت‌وسازهای غیرمجاز می‌تواند خسارت‌هایی ایجاد کند.

سالاریه اظهار کرد: اگر بتوانیم این خسارت‌ها را با کمک «پنجره واحد زمین»، ابزارهای نقشه‌برداری و ابزارهای تصویربرداری شناسایی و مدیریت کنیم، طبیعتاً می‌توانیم به افزایش بهره‌وری و ارتقای کیفیت اقتصادی و زندگی مردم کمک کنیم.

رئیس سازمان فضایی ایران افزود: صنعت فضایی ما در حال رشد است و برای ادامه این مسیر نیازمند مشاوره، مشورت و کمک نهادهای تخصصی هستیم که از این تصاویر استفاده می‌کنند.

وی با اشاره به اهمیت دریافت نظر کاربران تخصصی در طراحی ماهواره‌های آینده، گفت: این موضوع را با کمال میل در طراحی‌های آینده خود و ماهواره‌های بعدی که در حال طراحی و ساخت هستند، مدنظر قرار می‌دهیم. قطعاً ظرفیت، مشاوره و نظرات همکاران سازمان نقشه‌برداری می‌تواند در این زمینه راهگشا باشد. استفاده از این نظرات کمک می‌کند تا بتوانیم ماهواره‌هایی را بسازیم که به رفع نیازهای کشور با کیفیت بهتر و اثربخشی بیشتر کمک کنند.