معاون طرح و توسعه فولاد مبارکه، با تأکید بر پیچیدگی‌های مدیریت پروژه در محیط‌های صنعتی و تولیدمحور، مدیریت پروژه‌های توسعه‌ای در بستر یک کارخانه فعال را از دشوارترین عرصه‌های اجرای پروژه دانست و تصریح کرد: تحقق اهداف توسعه‌ای در چنین محیطی، مستلزم تلفیق دانش تخصصی مدیریت پروژه با شناخت عمیق از الزامات تولید، مدیریت عدم قطعیت‌ها و توانایی انطباق با شرایط متغیر داخلی و بیرونی است.

به گزارش منشوراقتصاد از مدیریت ارتباطات گروه فولاد مبارکه؛ حمیدرضا خسروانی‌پور، معاون طرح و توسعه فولاد مبارکه به مناسبت روز جهانی مدیریت پروژه (اولین پنج‌شنبه ماه نوامبر هر سال میلادی، IPM Day) با اشاره به تحولات جدید در ادبیات مدیریت پروژه و تأکید روزافزون بر خلق ارزش، اظهار کرد: در آخرین ویرایش راهنمای پیکره دانش مدیریت پروژه (PMBOK)، ویرایش هشتم، تعریف پروژه و مدیریت پروژه با تأکید بیشتری بر مفهوم ارزش بازتعریف شده است. براین‌اساس، «پروژه ابتکاری موقت در یک بستر منحصربه‌فرد است که برای خلق ارزش انجام می‌شود» و مدیریت پروژه نیز به‌کارگیری دانش، مهارت‌ها، ابزارها و تکنیک‌ها در فعالیت‌های پروژه برای تحقق یا فراتر رفتن از ارزش موردانتظار است.

وی افزود: این تغییر رویکرد نشان می‌دهد که موفقیت پروژه‌ها دیگر صرفاً با تحویل به‌موقع، رعایت بودجه و تحقق محدوده تعریف‌شده سنجیده نمی‌شود، بلکه میزان ارزشی که پروژه برای سازمان و ذی‌نفعان ایجاد می‌کند نیز جایگاهی اساسی در ارزیابی عملکرد پروژه دارد.

ضرورت توجه به پیچیدگی پروژه‌ها در محیط‌های تولیدی

خسروانی‌پور با اشاره به ماهیت متفاوت پروژه‌های توسعه‌ای در مجموعه‌های صنعتی فعال گفت: اجرای پروژه در یک زمین خالی و بدون وجود فعالیت‌های تولیدی، با اجرای پروژه در داخل یک کارخانه فعال تفاوت زیادی دارد. در کارخانه‌ای مانند فولاد مبارکه، بسیاری از پروژه‌ها باید در شرایطی اجرا شوند که خطوط تولید همچنان مشغول فعالیت‌اند و امکان توقف یا ایجاد اختلال در فرایند تولید وجود ندارد. در چنین شرایطی، اجرای عملیات ساختمانی، نصب تجهیزات، انجام تعمیرات و توسعه زیرساخت‌ها باید با درنظرگرفتن محدودیت‌های تولید، ایمنی کارکنان و تجهیزات، زمان‌بندی فعالیت‌ها و هماهنگی مستمر با واحدهای مختلف انجام شود. همین هم‌زمانی فعالیت‌های توسعه‌ای با جریان تولید، پیچیدگی پروژه‌ها را افزایش می‌دهد و مدیریت آن‌ها را به تجربه، تخصص و توانمندی بیشتری نیازمند می‌کند.

وی خاطرنشان کرد: بخش قابل‌توجهی از چارچوب‌ها و راهنماهای رایج مدیریت پروژه، هنوز به‌صورت جامع و متناسب با تمام پیچیدگی‌های پروژه‌هایی که در بستر یک کارخانه فعال و در مجاورت خطوط تولید اجرا می‌شوند، نپرداخته‌اند. این در حالی است که مدیریت چنین پروژه‌هایی از منظر مدیریت پروژه، یکی از پیچیده‌ترین عرصه‌های اجرایی به شمار می‌رود.

معاون طرح و توسعه فولاد مبارکه در تشریح دلایل این پیچیدگی بیان کرد: در پروژه‌های درون کارخانه‌ای، فعالیت‌های اجرایی به‌شدت از شرایط محیط تولید تأثیر می‌پذیرند. وابستگی به ساختارهای بالادستی تولید، محدودیت‌های ناشی از تداوم فعالیت خطوط، بودجه‌بندی‌های متأثر از الزامات عملیاتی، محدودیت و انعطاف‌پذیری زمان اجرای فعالیت‌ها در راستای حفظ کمیت تولید، ریسک‌های ناشی از کار در محیط عملیاتی و تعدد ذی‌نفعان، مجموعه‌ای از عدم قطعیت‌ها را ایجاد می‌کنند که مدیریت پروژه را به فعالیتی چندبعدی و پیچیده تبدیل می‌کند.

وی ادامه داد: در چنین شرایطی، مدیر پروژه علاوه بر تسلط بر دانش و ابزارهای تخصصی این حوزه، باید شناخت دقیقی از فرایندهای تولید، محدودیت‌های عملیاتی و اولویت‌های سازمان داشته باشد. در واقع، هنر مدیریت پروژه در این محیط، ایجاد تعادل میان پیشبرد اهداف توسعه‌ای و حفظ پایداری تولید است؛ تعادلی که گاهی تصمیم‌گیری‌های پیچیده و راهکارهای اجرایی متفاوتی را طلب می‌کند.

چالش‌های محیطی و اقتصادی؛ لایه دیگری از پیچیدگی پروژه‌ها

خسروانی‌پور با اشاره به شرایط خاص اقتصادی و سیاست‌گذاری کشور به‌عنوان یکی دیگر از عوامل تأثیرگذار بر اجرای پروژه‌ها تصریح کرد: محدودیت‌های ناشی از تحریم‌ها، قوانین و فرایندهای سفارش‌گذاری، تأمین تجهیزات، ترخیص کالا و تشریفات گمرکی، نوسانات بازار، تحولات سیاسی و منطقه‌ای، جنگ‌ها و به‌ویژه تورم و تغییرات پیش‌بینی‌ناپذیر قیمت‌ها، شرایطی را به وجود می‌آورند که برنامه‌ریزی، تأمین منابع و کنترل پروژه‌ها را با دشواری‌های مضاعف مواجه می‌کند.

وی افزود: در چنین فضایی، برنامه‌ریزی پروژه صرفاً به تدوین زمان‌بندی و تخصیص منابع محدود نمی‌شود؛ بلکه پایش مستمر شرایط، بازنگری در فرضیات، مدیریت ریسک، تصمیم‌گیری به‌موقع و حفظ قابلیت انطباق برنامه‌ها با شرایط جدید، از الزامات اساسی مدیریت پروژه است.

دستاوردهای توسعه‌ای فولاد مبارکه در سایه پیچیدگی‌های اجرایی

معاون طرح و توسعه فولاد مبارکه با اشاره به روند اجرای پروژه‌های توسعه‌ای این شرکت اظهار داشت: با وجود مجموعه این محدودیت‌ها و دشواری‌ها، پروژه‌های فولاد مبارکه با روندی قابل‌توجه در حال اجرا هستند. مقایسه عملکرد و دستاوردهای پروژه‌ای این شرکت با بسیاری از سازمان‌ها و نهادهای فعال در حوزه توسعه کشور، نشان می‌دهد که در برخی زمینه‌ها عملکردی قابل‌تحسین و متمایز داشته‌ایم.

خسروانی‌پور با تأکید بر نقش مجموعه‌های توسعه‌ای در شکل‌گیری دستاوردهای امروز فولاد مبارکه گفت: بسیاری از موفقیت‌هایی که امروز در حوزه بهره‌برداری، افزایش ظرفیت و کمیت تولید و ارتقای کیفیت محصولات فولاد مبارکه شاهد آن هستیم، حاصل تلاش‌های مستمر تیم‌های توسعه و اجرای موفق پروژه‌هایی است که با برنامه‌ریزی، هماهنگی و مدیریت صحیح به ثمر رسیده‌اند. شاید در جریان فعالیت‌های روزمره تولید، کمتر به نقش این تلاش‌ها و پیچیدگی‌های پشت‌صحنه اجرای پروژه‌ها توجه شود؛ اما واقعیت این است که بخش مهمی از توانمندی و موفقیت امروز فولاد مبارکه، مرهون همین اقدامات توسعه‌ای و تلاش هماهنگ مدیران، کارشناسان، متخصصان و پیمانکاران است.

وی در پایان ضمن تبریک روز ملی مدیریت پروژه به فعالان این حوزه در فولاد مبارکه، خاطرنشان کرد: اگرچه در مسیر اجرای پروژه‌ها ناملایمات، محدودیت‌ها و دشواری‌هایی وجود دارد و شاید بخشی از تلاش‌های ارزشمند همکاران آن‌گونه که شایسته است دیده و شنیده نشود، اما همه همکاران باید به سهم خود در دستاوردهای بزرگی که در مسیر افزایش کمیت و ارتقای کیفیت تولید رقم خورده است، افتخار کنند. این دستاوردها حاصل دانش، تجربه، تعهد و تلاش جمعی است. امیدوارم با اتکا به همین ظرفیت‌ها و با انگیزه‌ای مضاعف، همچنان در مسیر توسعه، اعتلای شرکت فولاد مبارکه و کمک به پیشرفت و آبادانی کشور گام برداریم.