با تداوم درگیری‌ها میان ایالات متحده و ایران و تصاعد چشمگیر هزینه‌های اقتصادی و ژئوپلیتیک آن، زمزمه‌های برقراری آتش‌بس در واشنگتن بیش از پیش شنیده می‌شود. پس از آنکه دولت ترامپ از تهدید بمباران زیرساخت‌های حیاتی عقب‌نشینی کرد، واشنگتن یک طرح پیشنهادی صلح مشتمل بر 15 ماده روی میز گذاشت؛ طرحی که با مخالفت صریح تهران مواجه شد. 

به گزارش منشوراقتصاد،  در همین راستا، نشریه «فارن افرز» در تحلیل خود به کالبدشکافی تفاوت‌های این نبرد با درگیری‌های گذشته، پیامدهای ترورهای اخیر و مسیرهای واقع‌بینانه برای خروج از این بحران پرداخته است.

ماهیت جنگ کنونی تفاوت بنیادینی با رویدادهای تابستان گذشته دارد. در آن مقطع، پس از 12 روز بمباران، دولت ترامپ با اعلام نابودی برنامه هسته‌ای ایران، به صورت یک‌جانبه آتش‌بس اعلام کرد و واکنش تهران نیز برای کنترل تنش، بسیار محدود بود.

اما در نبرد فعلی، هم‌افزایی و هماهنگی کامل واشنگتن و تل‌آویو از روز نخست و طرح مسئله «تغییر رژیم»، سطح درگیری را برای تهران به یک «تهدید موجودیتی» ارتقا داد. به همین دلیل، واکنش ایران شامل حملات گسترده پهپادی و موشکی به زیرساخت‌های نظامی و غیرنظامی، محاصره عملی تنگه هرمز (که به جهش قیمت جهانی انرژی انجامید) و فعال‌سازی شبکه‌ای از متحدان منطقه‌ای از حزب‌الله لبنان تا گروه‌های مسلح عراقی و حوثی‌های یمن بوده است. این تکثر جبهه‌ها، مدیریت بحران را بسیار پیچیده کرده است.

یکی از موانع کلیدی در مسیر صلح، تغییرات ساختار امنیتی در تهران در پی ترور مقامات ارشد ایرانی توسط آمریکا و اسرائیل است.

ترور چهره‌هایی نظیر علی لاریجانی که به عنوان شخصیتی با قابلیت ایجاد اجماع داخلی و مذاکره با واشنگتن شناخته می‌شد و جایگزینی او با فرماندهان نظامی، امیدها برای دیپلماسی سریع را کمرنگ کرد. تحلیلگران معتقدند هدف اسرائیل از این اقدام، مسدود کردن مسیر دیپلماسی بوده است.

در نتیجه، نخبگان نظامی مانند محمدباقر قالیباف بر لزوم تحمیل هزینه به دشمن تاکید دارند. راهبرد فعلی تهران پرهیز از پذیرش آتش‌بس‌های موقت (مشابه غزه و لبنان) و کشاندن آمریکا به یک جنگ فرسایشی است، مگر آنکه تضمین‌های امنیتی و مشوق‌های اقتصادی ملموسی دریافت کند.

برای خروج از این بن‌بست خطرناک، «فارن افرز» پیشنهاد تشکیل یک ائتلاف میانجی به رهبری مصر، پاکستان و ترکیه را مطرح می‌کند. این کشورها می‌توانند با اهرم کردن بحران قیمت انرژی، طرفین را به میز مذاکره بکشانند. همچنین ورود پکن که خریدار 90 درصد از نفت ایران است و پیش‌تر توافق تهران-ریاض را میانجی‌گری کرده برای متقاعد ساختن ایران به کاهش تنش، حیاتی ارزیابی می‌شود.

دستیابی به توافق نیازمند عقب‌نشینی هر دو طرف از خواسته‌های حداکثری است. واشنگتن باید پیش‌شرط‌هایی نظیر غنی‌سازی صفر، توقف برنامه موشکی و قطع حمایت از متحدان منطقه‌ای را از دستور کار فوری خارج کرده و نیروهای مستقر شده خود در مرزهای ایران را عقب بکشد. متقابلاً، تهران نیز باید به تهدیدات علیه تنگه هرمز پایان داده و از درخواست غرامت جنگی چشم‌پوشی کند.

فعال‌سازی مجدد معافیت‌های نفتی، ایجاد یک کانال مالی تحت نظارت خزانه‌داری آمریکا برای بازسازی زیرساخت‌های انرژی ایران و طراحی سیستم عوارض ترانزیتی مشترک میان ایران و عمان برای جبران خسارات منطقه، از جمله راهکارهای عملی برای تثبیت این آتش‌بس است؛ در غیر این صورت، توقف فعلی تنها پیش‌درآمدی بر جنگی ویرانگرتر خواهد بود.