نشریه «اکونومیست» به بررسی پیامدهای بسته ماندن تنگه هرمز و تداوم جنگ در خلیج فارس پرداخته است. بر اساس این تحلیل، حتی اگر در خوش‌بینانه‌ترین حالت، جنگ همین امروز به پایان برسد، بازارهای جهانی نفت و گاز به‌سرعت به حالت عادی بازنخواهند گشت و بحران کمبود عرضه تا ماه‌ها و حتی تا فصل زمستان گریبان‌گیر اقتصاد جهانی خواهد بود.

با ورود این درگیری به هفته چهارم، خروج حدود یک‌پنجم از عرضه جهانی نفت و گاز طبیعی مایع از بازار، شوک قیمتی شدیدی ایجاد کرده است. قیمت نفت برنت با جهشی 60 درصدی به حدود 120 دلار در هر بشکه رسیده و قیمت گاز در اروپا نیز رشد 85 درصدی را تجربه کرده است. با این حال، بازارهای مالی در اشتباهی محاسباتی، روی بازگشت سریع عرضه تا حوالی اردیبهشت‌ماه حساب باز کرده‌اند؛ فرضیه‌ای که اکونومیست آن را به دلیل ماهیت پیچیده و زنجیره‌ای صنعت انرژی (شامل تولید، حمل‌ونقل و پالایش) رد می‌کند.

نخستین مانع در بخش تولید است. کشورهای حاشیه خلیج فارس به دلیل ناتوانی در صادرات، تولید روزانه خود را حدود 10 میلیون بشکه (معادل 10 درصد تولید جهانی و 40 درصد ظرفیت پیش از جنگ منطقه) کاهش داده‌اند. بازگرداندن این ظرفیت نیازمند بررسی دقیق خطوط و تجهیزات است که حداقل 2 تا 4 هفته زمان می‌برد. در بازار گاز، فاجعه عمیق‌تر است. تعطیلی تأسیسات «راس لفان» قطر که به‌تنهایی یک‌پنجم گاز مایع جهان را تأمین می‌کند، ضربه مهلکی به بازار وارد کرده است. آسیب به حدود 17 درصد از ظرفیت این مجموعه (معادل 3 درصد عرضه جهانی)، نیازمند 3 تا 5 سال زمان برای تعمیر کامل است. حتی راه‌اندازی بخش‌های سالم نیز به دلیل نیاز به سردسازی تدریجی تا دمای منفی 160 درجه سانتی‌گراد، حداقل 7 هفته به طول می‌انجامد.

گلوگاه دوم، بحران در ناوگان حمل‌ونقل و بیمه است. در حال حاضر حدود 480 کشتی در خلیج فارس گرفتار شده‌اند که تخلیه آن‌ها با توجه به نیاز به پاکسازی مسیرها، حداقل 2 هفته زمان می‌برد. هم‌زمان، جهش نرخ بیمه ریسک جنگ از کمتر از 0.5 درصد به اعداد نجومی یک تا 10 درصد ارزش کشتی، انگیزه ورود به منطقه را کور کرده است. از سوی دیگر، انتقال ابرنفتکش‌ها به اقیانوس اطلس باعث شده تا بازگشت آن‌ها به مسیرهای خاورمیانه و تکمیل مأموریت‌های فعلی‌شان تا 90 روز زمان ببرد.

در نهایت، حلقه پایانی این زنجیره یعنی پالایشگاه‌ها نیز با کندی مفرط روبه‌رو هستند. پالایشگاه‌های آسیا به دلیل کمبود خوراک، ظرفیت خود را تا 3 میلیون بشکه در روز کاهش داده‌اند و راه‌اندازی مجدد آن‌ها برای جلوگیری از آسیب به تجهیزات، هفته‌ها یا ماه‌ها زمان می‌برد.

در مجموع، اکونومیست برآورد می‌کند که ایجاد تعادل نسبی در بازار حداقل 4 ماه زمان می‌برد و در این مدت، عرضه جهانی حدود 4 درصد کمتر از تقاضا خواهد بود. این شکاف عمیق، زنگ خطر موج‌های خرید هیجانی و جهش‌های قیمتی مهارگسیخته را پیش از آغاز فصل زمستان به صدا درآورده است.