بهرام سبزی*/انتخابات میان‌دوره‌ای سوم نوامبر ۲۰۲۶ آمریکا، صرفاً یک رقابت انتخاباتی برای تصاحب کرسی‌های پارلمان نبود؛ بلکه به صحنه‌ای برای سنجش میزان رضایت عمومی از عملکرد دولت دونالد ترامپ تبدیل شد؛ انتخاباتی که نتیجه آن موازنه قدرت سیاسی در واشنگتن را به زیان جمهوری‌خواهان تغییر داد.

پیروزی دموکرات‌ها در هر دو مجلس نمایندگان و سنا، به معنای ورود آمریکا به مرحله تازه‌ای از رقابت سیاسی است. در این انتخابات، دموکرات‌ها توانستند اکثریت هر دو مجلس را به دست آورند و تعداد قابل‌توجهی از کرسی‌های جمهوری‌خواهان را تصاحب کنند.

کنگره جدید چه زمانی آغاز به کار می‌کند؟

بر اساس برنامه قانونی، کنگره یکصدوبیستم آمریکا قرار است از روز سوم ژانویه ۲۰۲۷ (۱۳ دی ۱۴۰۵) فعالیت خود را آغاز کند. البته چون این تاریخ مصادف با یکشنبه است، احتمال دارد آغاز رسمی جلسات به روزهای بعد موکول شود.

با آغاز به کار کنگره جدید:

نمایندگان منتخب جدید مجلس نمایندگان سوگند یاد می‌کنند.

سناتورهای منتخب فعالیت خود را آغاز می‌کنند.

رئیس جدید مجلس نمایندگان انتخاب می‌شود.

ریاست و ترکیب کمیته‌های تخصصی و نظارتی تغییر می‌کند.

مدیریت کمیته‌های مهم کنگره به دست دموکرات‌ها می‌افتد.

به این ترتیب، از ژانویه ۲۰۲۷ عملاً موازنه قدرت در ساختار قانون‌گذاری آمریکا تغییر خواهد کرد.

پیامدهای این شکست برای ترامپ چیست؟

ترامپ در دو سال پایانی ریاست‌جمهوری خود با کنگره‌ای روبه‌رو خواهد شد که هر دو مجلس آن در اختیار حزب رقیب است. این وضعیت محدودیت‌های سیاسی و قانونی قابل‌توجهی برای کاخ سفید ایجاد می‌کند.

نخست، دموکرات‌ها می‌توانند با استفاده از اکثریت خود، بسیاری از طرح‌های قانونی و بودجه‌ای دولت ترامپ را با چالش مواجه کنند.

دوم، کمیته‌های نظارتی کنگره در اختیار دموکرات‌ها قرار می‌گیرد و امکان تحقیق درباره عملکرد دولت، احضار مقامات، بررسی اسناد و برگزاری جلسات پرسش و پاسخ افزایش می‌یابد.

سوم، سنا که نقش تعیین‌کننده‌ای در تأیید بسیاری از انتصاب‌های مهم دولت و قضات فدرال دارد، می‌تواند مانع پیشبرد برخی گزینه‌های پیشنهادی ترامپ شود.

چهارم، احتمال شکل‌گیری پرونده‌های تحقیقاتی و حتی طرح استیضاح رئیس‌جمهور یا برخی مقامات دولت نیز وجود دارد؛ هرچند استیضاح به‌تنهایی به معنای برکناری نیست و برکناری مستلزم رأی دو سوم سناتورهای حاضر در جلسه محاکمه است.

پیامدهای این تحول برای ایران و منطقه

تغییر موازنه قدرت در کنگره آمریکا برای ایران نیز اهمیت دارد. البته پیروزی دموکرات‌ها به معنای پایان تحریم‌ها یا تغییر قطعی سیاست آمریکا در قبال ایران نیست؛ چراکه در بسیاری از مسائل راهبردی، میان دو حزب آمریکا اشتراک نظر وجود دارد.

با این حال، اختلاف میان کاخ سفید و کنگره می‌تواند قدرت مانور دولت ترامپ را در سیاست خارجی محدود کند و هزینه سیاسی تصمیمات یک‌جانبه را افزایش دهد.

در موضوعاتی مانند جنگ، تحریم‌ها، بودجه نظامی و سیاست‌های منطقه‌ای، اختلافات داخلی آمریکا می‌تواند بر روند تصمیم‌گیری واشنگتن تأثیر بگذارد.

جمع‌بندی

انتخابات میان‌دوره‌ای ۲۰۲۶ نشان داد که تغییر موازنه قدرت در آمریکا تنها به انتخابات ریاست‌جمهوری محدود نمی‌شود. اکنون دموکرات‌ها با در اختیار گرفتن هر دو مجلس، فرصت دارند سیاست‌های دولت ترامپ را با نظارت و مخالفت جدی‌تری مواجه کنند.

ترامپ همچنان رئیس‌جمهور و فرمانده کل نیروهای مسلح آمریکا خواهد بود، اما از ژانویه ۲۰۲۷ دیگر با کنگره‌ای همسو روبه‌رو نیست.

به بیان دیگر، دو سال پایانی ریاست‌جمهوری ترامپ می‌تواند به دوره‌ای از تقابل جدی میان کاخ سفید و کنگره تبدیل شود؛ تقابلی که پیامدهای آن صرفاً به سیاست داخلی آمریکا محدود نخواهد ماند و می‌تواند بر معادلات بین‌المللی و تحولات خاورمیانه نیز اثرگذار باشد.

* صاحب امتیاز و مدیر مسول پایگاه خبری تحلیلی «صریح خبر»