بحران تنگه هرمز به‌تدریج در حال تبدیل شدن به یک ریسک ساختاری برای اقتصاد جهانی است.

به گزارش منشوراقتصاد  ، گزارش فارن افرز نشان می‌دهد ایران توانسته با ترکیبی از فشار نظامی، نااطمینانی امنیتی و اختلال در حمل‌ونقل دریایی، یکی از حیاتی‌ترین شریان‌های انرژی جهان را به نقطه آسیب‌پذیر اقتصاد بین‌الملل تبدیل کند؛ وضعیتی که حتی قدرت نظامی آمریکا نیز تاکنون نتوانسته آن را مهار کند.

با وجود آتش‌بس شکننده، انسداد تنگه هرمز همچنان ادامه دارد و حدود ۲۰ درصد نفت و گاز طبیعی مایع جهان در خلیج فارس گرفتار شده است. علاوه بر انرژی، صادرات کالاهایی مانند هلیوم، آلومینیوم و اوره نیز دچار اختلال شده و پیامدهای آن به سرعت در اقتصاد جهانی نمایان شده است؛ از کمبود سوخت و افزایش قیمت انرژی در شرق آسیا و استرالیا گرفته تا جهش قیمت سوخت هواپیما و کاهش تقاضای جهانی نفت برای نخستین بار از دوران کرونا.

در آمریکا نیز قیمت بنزین از چهار دلار عبور کرده و هشدارها درباره رسیدن آن به پنج دلار در هر گالن افزایش یافته است؛ مسئله‌ای که می‌تواند هم تورم را تشدید کند و هم فشار سیاسی بر دولت ترامپ را بالا ببرد.

فارن افرز، بحران کنونی را با «سلاح نفتی» کشورهای عربی در دهه ۱۹۷۰ مقایسه می‌کند، اما معتقد است تهدید امروز بسیار پایدارتر است. برخلاف تحریم نفتی ۱۹۷۳ که عمدتاً بر کاهش تولید نفت متکی بود، ایران طی دهه‌ها زیرساخت نظامی پیچیده‌ای برای مختل کردن عبور و مرور در هرمز ایجاد کرده؛ از مین‌های دریایی و موشک‌های ضدکشتی تا پهپادها و ناوگان قایق‌های تندرو. تنها در هفته‌های اخیر، بیش از ۲۰ حمله علیه کشتی‌ها در اطراف تنگه انجام شده و همین مسئله عبور دریایی را تقریباً متوقف کرده است.

نکته مهم‌تر اینکه حتی یک ماه حملات سنگین آمریکا و اسرائیل نیز نتوانسته امنیت کامل عبور از هرمز را بازگرداند. شرکت‌های کشتیرانی همچنان از ورود به منطقه هراس دارند و بسیاری از کشورها نیز تمایل محدودی برای مشارکت در عملیات نظامی اسکورت کشتی‌ها نشان داده‌اند.

اکنون نگرانی اصلی دیگر صرفاً بازگشایی تنگه نیست، بلکه این است که جهان چگونه می‌تواند وابستگی خود را به این گلوگاه کاهش دهد. به همین دلیل، آمریکا و کشورهای خلیج فارس به سمت توسعه خطوط لوله، مسیرهای زمینی و زیرساخت‌های جایگزین حرکت کرده‌اند تا بخشی از صادرات انرژی بدون عبور از هرمز انجام شود.

این بحران نشان می‌دهد «سلاح نفتی ایران» دیگر فقط یک تهدید سیاسی نیست؛ بلکه به بخشی پایدار از معادلات ژئواکونومیک جهان تبدیل شده است.