حامد غلامی* هفته میراث فرهنگی فرصتی است برای بازخوانی ریشه‌هایی که هویت امروز ما را شکل داده‌اند؛ ریشه‌هایی که در سیستان، نه فقط در لابه‌لای خاک، بلکه در دل یکی از کهن‌ترین شهرهای شناخته‌شده جهان یعنی «شهرسوخته» جریان دارند.
شهرسوخته که بیش از پنج هزار سال پیش در دشت سیستان شکل گرفت، صرفاً یک سکونتگاه باستانی نبود؛ این شهر در حقیقت گره‌گاه مسیرهای مهم بازرگانی در شرق فلات ایران به شمار می‌رفت. یافته‌های باستان‌شناسی نشان می‌دهد مردمانی که در این شهر زندگی می‌کردند، در شبکه‌ای گسترده از مبادلات اقتصادی و فرهنگی حضور داشتند؛ از سنگ لاجورد بدخشان در افغانستان گرفته تا صدف‌های دریای عمان و کالاهایی که از تمدن‌های دوردست میان‌رودان و دره سند به این شهر می‌رسید.

کشف کارگاه‌های صنعتی، ابزارهای دقیق، مهرها و نشانه‌های مبادلات تجاری در شهرسوخته نشان می‌دهد که این شهر تنها یک مرکز سکونت نبود، بلکه یکی از قطب‌های فعال تولید، تجارت و دادوستد در جهان باستان محسوب می‌شد. مردمانی که در این سرزمین می‌زیستند، جغرافیای خود را به فرصتی برای ارتباط، تبادل و رونق اقتصادی تبدیل کرده بودند.
امروز و پس از گذشت هزاران سال، همان جغرافیا بار دیگر در کانون توجه قرار گرفته است. منطقه آزاد سیستان با تکیه بر همین پیشینه تاریخی و ظرفیت‌های جغرافیایی، مأموریتی نو برای خود تعریف کرده است؛ مأموریتی که در جوهره خود ادامه همان روایت دیرینه است: پیوند دادن مسیرها، تسهیل تجارت و تبدیل سیستان به نقطه‌ای برای تبادل اقتصادی و فرهنگی.
اگر در پنج هزار سال پیش کاروان‌ها در مسیرهای خاکی و رودخانه‌ای این سرزمین حرکت می‌کردند، امروز کریدورهای تجاری، زیرساخت‌های لجستیکی و مسیرهای نوین حمل‌ونقل، نقش همان مسیرهای تاریخی را ایفا می‌کنند. تفاوت در ابزارها و مسیرهاست، اما فلسفه وجودی همان است: سیستان به عنوان پل ارتباطی میان سرزمین‌ها.
منطقه آزاد سیستان تلاش دارد با الهام از همین میراث ارزشمند، نقش تاریخی این منطقه در تجارت و بازرگانی را با زبان و ابزارهای عصر جدید بازآفرینی کند؛ نقشی که نه تنها به رونق اقتصادی منطقه می‌انجامد، بلکه یادآور این حقیقت است که سیستان، هزاران سال پیش نیز سرزمین تعامل، مبادله و پیوند تمدن‌ها بوده است.
در هفته میراث فرهنگی، نگاه ما به شهرسوخته تنها نگاه به گذشته نیست؛ بلکه نگاهی به آینده‌ای است که ریشه در همان تاریخ دارد. آینده‌ای که در آن سیستان، همچنان در مسیر تجارت، ارتباط و توسعه منطقه‌ای نقش‌آفرین خواهد بود؛ همان‌گونه که پنج هزار سال پیش نیز چنین بود.

* مدیر روابط عمومی واموربین‌الملل منطقه آزاد سیستان