بازار مسکن تهران که طی سال‌های اخیر در رکود نسبی به سر می‌برد، پس از آغاز جنگ ایران و آمریکا وارد فاز جدیدی از افزایش قیمت شده است. به گزارش منشوراقتصاد،  فعالان بازار مسکن می‌گویند رشد شدید تورم، افت ارزش ریال و کاهش جذابیت طلا باعث شده بخشی از سرمایه‌ها به سمت بازار ملک حرکت کند. هرچند حجم معاملات همچنان محدود است، اما قیمت مسکن و اجاره‌بها در تهران و برخی مناطق شمالی کشور رشد قابل توجهی را تجربه کرده‌اند. با این حال، بسیاری از تحلیلگران معتقدند این تحولات بیش از آنکه نشانه رونق واقعی بازار باشد، بازتاب نگرانی‌های اقتصادی و تلاش خانوارها برای حفظ ارزش دارایی‌هایشان در برابر تورم فزاینده است.

در حالی که چند ماه از آغاز جنگ ایران و آمریکا می‌گذرد، بازار مسکن تهران نشانه‌هایی از افزایش قیمت را تجربه می‌کند. اگرچه هنوز آمار رسمی منتشر نشده است، اتحادیه مشاوران املاک تهران برآورد می‌کند قیمت مسکن و اجاره‌بها از زمان آغاز جنگ تاکنون حدود ۸۰ درصد افزایش یافته است؛ رشدی که از نرخ تورم نیز پیشی گرفته است

به گفته فعالان بازار، این افزایش قیمت بیش از آنکه ناشی از بهبود شرایط اقتصادی یا افزایش تقاضای مصرفی باشد، نتیجه تلاش سرمایه‌گذاران و خانوارها برای تبدیل دارایی‌های نقدی به دارایی‌های فیزیکی است. در شرایطی که ارزش پول ملی به سرعت کاهش می‌یابد، بسیاری از افراد ترجیح می‌دهند منابع ریالی خود را به دارایی‌هایی تبدیل کنند که تصور می‌کنند در برابر تورم مقاومت بیشتری دارند.

یکی از مشاوران املاک تهران در توصیف وضعیت بازار می‌گوید آپارتمانی که پیش از جنگ حدود ۳۰ میلیارد تومان ارزش داشت، در هفته جاری به قیمت ۵۸ میلیارد تومان معامله شده است. به گفته او، فروشندگان عرضه واحدهای خود را به تعویق می‌اندازند زیرا انتظار افزایش بیشتر قیمت‌ها را دارند و در مقابل خریداران نیز تلاش می‌کنند پیش از کاهش بیشتر ارزش پول، نقدینگی خود را به دارایی تبدیل کنند. نتیجه چنین وضعیتی بازاری آشفته و نامتعادل است.

خروج سرمایه از طلا و ورود به ملک

بخشی از رشد تقاضا در بازار مسکن را به کاهش جذابیت طلا نسبت داده می‌شود. طلا که در سال‌های اخیر یکی از محبوب‌ترین ابزارهای حفظ ارزش دارایی در ایران بوده، امسال از اوج‌های تاریخی خود فاصله گرفته است. همین موضوع برخی سرمایه‌گذاران را به جست‌وجوی گزینه‌های جایگزین سوق داده است.

همزمان نرخ تورم نیز به سطوحی بی‌سابقه رسیده است. بر اساس آمارهای رسمی، تورم سالانه اکنون حدود ۸۴ درصد است که بالاترین سطح در چند دهه اخیر محسوب می‌شود. در چنین فضایی، بازار مسکن بار دیگر به عنوان یکی از پناهگاه‌های سنتی سرمایه مورد توجه قرار گرفته است.

افزایش قیمت‌ها تنها به تهران محدود نبوده است. مناطقی در حاشیه پایتخت و همچنین شهرهای ساحلی دریای خزر که در دوران جنگ به مقصد بسیاری از خانواده‌های مهاجر تبدیل شدند نیز با رشد قابل توجه قیمت مسکن مواجه شده‌اند. این مناطق در هفته‌های اخیر بخشی از تقاضای ناشی از جابه‌جایی جمعیت را جذب کرده‌اند.

بحران ساختاری اقتصاد و تشدید فشار بر خانوارها

بازار مسکن ایران در شرایطی با موج جدید افزایش قیمت روبه‌رو شده که اقتصاد کشور سال‌هاست با مشکلات ساختاری دست و پنجه نرم می‌کند. تورم مزمن دورقمی، عدم تعادل‌های پولی و ضعف نظام بانکی از جمله چالش‌هایی هستند که پیش از جنگ نیز وجود داشتند.

همزمان کاهش ارزش ریال فشار بیشتری بر خانوارها وارد کرده است. ارزش پول ملی در بازار آزاد طی یک سال گذشته حدود ۵۳ درصد در برابر دلار کاهش یافته است. این افت ارزش پول در کنار تورم بالا باعث شده خانوارها برای حفظ قدرت خرید خود با دشواری فزاینده‌ای روبه‌رو شوند.

مسکن؛ پناهگاه سرمایه یا رویای دست‌نیافتنی؟

افزایش قیمت دارایی‌ها در شرایطی رخ می‌دهد که بسیاری از خانوارها حتی توان تأمین نیازهای اولیه خود را از دست می‌دهند. آمارهای رسمی نشان می‌دهد قیمت روغن خوراکی نسبت به سال قبل ۳۵۴ درصد افزایش یافته است. قیمت تخم‌مرغ ۳۴۳ درصد، مرغ ۲۸۷ درصد و برنج وارداتی ۲۲۳ درصد رشد کرده است. محصولات لبنی نیز تا ۱۳۹ درصد گران‌تر شده‌اند. در چنین شرایطی، برای بخش بزرگی از جامعه خرید مسکن دیگر یک هدف اقتصادی نیست، بلکه به آرزویی دور از دسترس تبدیل شده است.

این وضعیت در حالی شکل گرفته که بازار مسکن ایران طی پنج سال گذشته عمدتاً در رکود قرار داشت. اقتصاد ضعیف و جذابیت بازارهایی مانند طلا و ارز موجب شده بود سرمایه‌گذاران توجه کمتری به بازار ملک داشته باشند. حتی آخرین آمارهای رسمی پیش از جنگ نشان می‌داد قیمت مسکن در سطح کشور سالانه حدود ۳۵ درصد افزایش یافته که فاصله زیادی با نرخ تورم داشته است.

با این حال، همه تحلیلگران نسبت به توانایی بازار مسکن در حفظ ارزش دارایی خوش‌بین نیستند و معتقدند خانوارها در سال جاری به سختی خواهند توانست از تورم پیشی بگیرند؛ چه سرمایه خود را به مسکن منتقل کنند، چه به خودرو، طلا یا ارز.

در مجموع، تحولات اخیر بازار مسکن بیش از آنکه نشانه رونق واقعی باشد، بازتاب نااطمینانی‌های اقتصادی، سقوط ارزش پول ملی و تلاش شهروندان برای یافتن پناهگاهی در برابر تورم است. با وجود رشد شدید قیمت‌ها، حجم پایین معاملات و فشار معیشتی سنگین بر خانوارها نشان می‌دهد بازار همچنان با محدودیت‌های جدی مواجه است و آینده آن به روند تحولات اقتصادی و آثار بلندمدت جنگ گره خورده است.