در چشم‌انداز ژئوپلیتیک معاصر، نشانه‌های آشکاری از فرسایش حقوق بین‌الملل، فروپاشی نظم تجاری و تضعیف ائتلاف‌های سنتی نمایان شده است؛ روندی که حتی تمایل کشورها برای دستیابی به سلاح هسته‌ای را به شدت افزایش داده است. 

به گزارش منشوراقتصاد،  نشریه «فارن پالیسی» در مقاله‌ای با اعلام پایان یافتن نظم قانون‌محور بین‌المللی که از سال 1945 میلادی شکل گرفته بود، ۳ سناریوی محتمل را برای آینده جهان ترسیم کرده است.

۱. بازگشت به جنگ سرد جدید و سیاست بلوک‌بندی

کارشناسان معتقدند با مقاومت سرسختانه کشورهایی نظیر چین و روسیه و تردیدهای داخلی در خود ایالات متحده، نظم جهانیِ پیشین عملاً مرده است. در این شرایط، محتمل‌ترین و به نوعی «مطلوب‌ترین» سناریو، شکل‌گیری یک جنگ سرد جدید است.

در این الگو، جهان شاهد تقابل بلوک اوراسیا به رهبری پکن (شامل روسیه، ایران، کره شمالی و بخش‌هایی از جنوب جهانی) با بلوک اصلاح‌شده غرب به رهبری واشنگتن خواهد بود. بلوک غرب در این دوران سست‌تر و معامله‌گرانه‌تر عمل خواهد کرد و قدرت‌های نوظهوری مانند هند، اندونزی و عربستان سعودی تلاش می‌کنند با رویکردی فرصت‌طلبانه میان این ۲ قطب مانور دهند. این سناریو اگرچه پرهزینه است، اما به دلیل حفظ حداقل سطحی از توازن قوا، از هرج‌ومرج مطلق جلوگیری می‌کند.

۲. عصر امپراتوری‌ها و حوزه‌های نفوذ

سناریوی دوم، بازگشت به مناسبات قرن نوزدهم است. در این چشم‌انداز، ایالات متحده از نقش مداخله‌گر جهانی عقب‌نشینی کرده و صرفاً بر سلطه خود در نیمکره غربی تمرکز می‌کند. با فروپاشی ائتلاف‌های واشنگتن در اروپا و اقیانوس آرام، راه برای سایر قدرت‌ها باز می‌شود؛ چین بر شرق و جنوب شرقی آسیا مسلط می‌شود، روسیه هژمونی خود را در فضای شوروی سابق احیا می‌کند و هند به قدرت بلامنازع جنوب آسیا تبدیل می‌گردد. البته به دلیل درهم‌تنیدگی عمیق اقتصاد جهانی در قرن حاضر، گسستن روابط تجاریِ ریشه‌دار برای ایجاد این حوزه‌های نفوذ، نیازمند اعمال زور بوده و بسیار پیچیده‌تر از قرون گذشته خواهد بود.

۳. سقوط به ورطه قانون جنگل

تاریک‌ترین سناریوی ممکن، بازگشت به بی‌ثباتی فراگیر اوایل قرن بیستم است. این وضعیت زمانی رخ می‌دهد که هر ۳ قدرت بزرگ (آمریکا، چین و روسیه) رویکردی تجدیدنظرطلبانه و سلطه‌جویانه در پیش بگیرند. در این حالت، حتی ممکن است آمریکا به اقداماتی نظیر تصرف نظامی گرینلند یا الحاق کانادا روی بیاورد. در این جهانِ پر هرج‌ومرج که هیچ قدرتی برای تامین امنیت وجود ندارد، کشورهای کوچکتر و متحدان پیشین (مانند ژاپن، کره جنوبی، لهستان و فنلاند) به استراتژی خوداکتفایی پناه برده و به سرعت به سمت تولید سلاح‌های هسته‌ای حرکت خواهند کرد.

در نهایت، این تحلیل تاکید می‌کند که مسیر آینده جهان وابستگی شدیدی به نتایج انتخابات‌های آتی آمریکا، به‌ویژه در سال‌های ۲۰۲۸ و ۲۰۳۲ دارد. برای جلوگیری از تحقق بدترین سناریوها و سقوط به ورطه «قانون جنگل»، سیاستمداران باید ضمن پافشاری منطقی بر تقسیم هزینه‌ها، از تهدید حاکمیت هم‌پیمانان خود دست بردارند تا بتوانند با حفظ انسجام، در برابر طوفان‌های ژئوپلیتیک پیش‌رو مقاومت کنند.