به گزارش منشوراقتصاد از ایرنا، چابهار بزرگترین بندر ایران است که مستقیماً به آب‌های آزاد اقیانوسی دسترسی دارد. این ویژگی، چابهار را از سایر بنادر کشور متمایز می‌کند؛ زیرا کشتی‌های بزرگ اقیانوس‌پیما بدون نیاز به عبور از تنگه‌های حساس منطقه می‌توانند در این بندر پهلوگیری کنند.

در حالی که تهران مرکز لجستیک زمینی، هوایی و توزیع داخلی کشور است و بندرعباس و بندر امام خمینی محور اصلی تجارت دریایی ایران در دریای عمان و خلیج فارس محسوب می‌شوند، چابهار نقش مکمل و در عین حال متفاوتی دارد؛ زیرا مستقیماً ایران را به بازارهای اقیانوس هند و جنوب آسیا متصل می‌کند.

چابهار؛ دروازه ایران به اقیانوس هند

چابهار می‌تواند نقش حلقه اتصال ایران با اقتصادهای بزرگ حاشیه اقیانوس هند را ایفا کند، از جمله کشورهای شرق آفریقا. چابهار می‌تواند به سکوی صادرات و واردات کالا میان این کشورها و بازارهای آسیای مرکزی و اوراسیا تبدیل شود.

موقعیت جغرافیایی چابهار موجب شده که این بندر در مسیر اصلی تجارت دریایی میان شرق آسیا، جنوب آسیا، خاورمیانه، آفریقا و اروپا قرار گیرد. مزیت‌های کلیدی چابهار عبارت‌اند از: دسترسی مستقیم به آب‌های آزاد بین‌المللی، کاهش زمان و هزینه حمل‌ونقل، امکان پذیرش کشتی‌های بزرگ کانتینری، کاهش وابستگی به مسیرهای پرترافیک منطقه‌ای، قابلیت تبدیل شدن به هاب ترانزیتی کالا در منطقه؛ این ویژگی‌ها چابهار را به یکی از مهم‌ترین نقاط اتصال شبکه حمل‌ونقل ایران با کشورهای حاشیه اقیانوس هند بدیل کرده است.

نقش چابهار در اتصال آسیای مرکزی

کشورهای آسیای مرکزی به دلیل محصور در خشکی بودن و نداشتن دسترسی مستقیم به دریا همواره به دنبال مسیرهای مطمئن و کوتاه برای تجارت خارجی هستند. برای این کشورها، چابهار کوتاه‌ترین و اقتصادی‌ترین مسیر دسترسی به آب‌های آزاد محسوب می‌شود و می‌تواند وابستگی آنان به مسیرهای سنتی شمالی را کاهش دهد.

مهم‌ترین این کریدورها عبارت‌اند از کریدور شمال ـ جنوب: این مسیر اقیانوس هند را به ایران متصل می‌کند، از ایران به منطقه قفقاز می‌رسد و سپس به روسیه و شمال اروپا امتداد پیدا می‌کند.

کریدور شرق ـ غرب چابهار می‌تواند کالاهای شرق آسیا را از طریق ایران به بازارهای قفقاز، دریای سیاه و اروپا منتقل کند. اتصال به اتحادیه اقتصادی اوراسیا: دسترسی این بازار بزرگ به اقیانوس هند از طریق چابهار، اهمیت ژئواکونومیک بندر را افزایش داده است.

منطقه آزاد چابهار شاخص‌ترین ابزار توسعه اقتصادی و لجستیکی شرق ایران محسوب می‌شود. این منطقه با برخورداری از مزیت‌هایی همچون تسهیل تجارت، شامل معافیت‌های مالیاتی، تسهیل رویه‌های گمرکی و جذب سرمایه‌گذاری خارجی، زمینه مناسبی برای گسترش فعالیت‌های اقتصادی و افزایش حضور سرمایه‌گذاران داخلی و خارجی فراهم کرده است.

در این منطقه ایجاد ارزش افزوده به‌جای ترانزیت صرف مورد توجه قرار گرفته و امکان تبدیل چابهار به مرکز مونتاژ، بسته‌بندی، فرآوری و توزیع منطقه‌ای کالا فراهم شده است.

همچنین توسعه لجستیک پیشرفته شامل ایجاد مراکز توزیع منطقه‌ای، شهرک‌های لجستیکی، انبارهای هوشمند و پایانه‌های چندوجهی حمل‌ونقل در دستور کار قرار دارد و این موضوع زمینه ارتقای جایگاه چابهار به‌عنوان یک هاب لجستیکی منطقه‌ای را تقویت می‌کند.

چشم‌انداز تبدیل چابهار به شهر لجستیکی بین‌المللی

الگوی توسعه بسیاری از شهرهای بندری موفق جهان نشان می‌دهد که بنادر مدرن صرفاً محل تخلیه و بارگیری کالا نیستند، بلکه به شهرهای لجستیکی تبدیل شده‌اند. چابهار نیز با توسعه: شبکه ریلی شرق کشور، زیرساخت‌های بندری، منطقه آزاد و مراکز لجستیکی و صنعتی می‌تواند به مهم‌ترین هاب لجستیکی جنوب ایران و یکی از مراکز ترانزیتی بزرگ منطقه تبدیل شود.

چابهار امروز فراتر از یک بندر است؛ این شهر در حال تبدیل شدن به یک دروازه ژئواکونومیک برای ایران است. موقعیت ممتاز آن در ساحل اقیانوس هند، امکان اتصال مستقیم کشورهای حاشیه اقیانوس هند به آسیای مرکزی، قفقاز و اوراسیا را فراهم می‌کند.

در کنار تهران، بندرعباس و بندر امام خمینی، چابهار می‌تواند چهارمین قطب بزرگ لجستیکی ایران و مهم‌ترین محور توسعه شرق کشور باشد.

نقش راهبردی در جذب سرمایه‌گذاری، توسعه صنایع صادراتی، گسترش ترانزیت بین‌المللی و شکل‌دهی به یک شهر لجستیکی مدرن، جایگاه این منطقه را به عنوان یکی از مهم‌ترین مزیت‌های رقابتی ایران در اقتصاد منطقه‌ای و جهانی تثبیت خواهد کرد.

چابهار؛ تنها بندر اقیانوسی ایران و حلقه اتصال زنجیره تأمین منطقه‌ای

رئیس هیأت مدیره و مدیرعامل سازمان منطقه آزاد تجاری – صنعتی چابهار در گفت‌وگو با خبرنگار ایرنا با تشریح ظرفیت‌های راهبردی بندر و منطقه آزاد چابهار، این منطقه را مهم‌ترین دروازه اقتصادی ایران در سواحل اقیانوس هند و محور اتصال کشورهای حاشیه این اقیانوس به بازارهای آسیای مرکزی، قفقاز و اوراسیا توصیف کرد.

محمد سعید اربابی با اشاره به جایگاه منحصر به فرد جغرافیایی چابهار اظهار کرد: این شهرستان تنها بندر و منطقه آزاد اقیانوسی ایران است که به دلیل دسترسی مستقیم به آب‌های آزاد بین‌المللی، از مزیت‌های کم‌نظیری در حوزه حمل‌ونقل، ترانزیت، لجستیک و تجارت بین‌المللی برخوردار است. این ظرفیت موجب شده چابهار به یکی از کانون‌های مهم توسعه اقتصادی کشور و حلقه اتصال زنجیره‌های تأمین منطقه‌ای تبدیل شود.

وی افزود: امروزه کشورهای آسیای مرکزی، افغانستان، روسیه و سایر کشورهای عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا برای دسترسی به آب‌های آزاد نیازمند مسیرهای مطمئن، کوتاه و اقتصادی هستند و چابهار می‌تواند این نقش را به بهترین شکل ایفا کند.

مدیرعامل سازمان منطقه آزاد تجاری – صنعتی چابهار با تأکید بر نقش این منطقه در توسعه کریدورهای بین‌المللی گفت: چابهار در مسیر کریدورهای مهمی همچون کریدور بین‌المللی شمال ـ جنوب، مسیرهای ترانزیتی شرق به غرب و همچنین شبکه‌های تجاری مرتبط با کشورهای حاشیه اقیانوس هند قرار دارد. توسعه زیرساخت‌های بندری، لجستیکی و صنعتی در منطقه آزاد چابهار، زمینه افزایش سهم ایران از تجارت و ترانزیت منطقه‌ای را فراهم خواهد کرد.

وی با اشاره به برنامه‌های توسعه‌ای منطقه آزاد چابهار اظهار داشت: ایجاد شهر لجستیکی چابهار یکی از مهم‌ترین راهبردهای سازمان منطقه آزاد چابهار است. در این چارچوب، توسعه مراکز لجستیکی، انبارهای مدرن، پایانه‌های چندوجهی حمل‌ونقل، صنایع پشتیبان و خدمات ارزش افزوده در دستور کار قرار گرفته تا چابهار به مرکز توزیع کالا در سطح منطقه تبدیل شود.

اربابی همچنین نقش سرمایه‌گذاری داخلی و خارجی را در تحقق این چشم‌انداز مهم دانست و افزود: منطقه آزاد چابهار با ارائه مشوق‌های سرمایه‌گذاری، تسهیل فرآیندهای تجاری و توسعه زیرساخت‌ها، بستر مناسبی برای حضور فعالان اقتصادی، شرکت‌های لجستیکی و سرمایه‌گذاران بین‌المللی فراهم کرده است.

وی تصریح کرد: توسعه چابهار تنها یک پروژه منطقه‌ای نیست، بلکه یک راهبرد ملی برای تقویت جایگاه ایران در زنجیره تجارت جهانی و افزایش تعاملات اقتصادی با کشورهای همسایه و شرکای تجاری محسوب می‌شود. چابهار می‌تواند به عنوان پل ارتباطی میان کشورهای حاشیه اقیانوس هند، آسیای مرکزی و اوراسیا، نقش مؤثری در ارتقای همکاری‌های اقتصادی و توسعه پایدار منطقه ایفا کند.

مدیرعامل سازمان منطقه آزاد تجاری – صنعتی چابهار ابراز امیدواری کرد با تکمیل پروژه‌های زیربنایی، توسعه شبکه‌های حمل‌ونقل و افزایش همکاری‌های بین‌المللی، چابهار در آینده‌ای نزدیک به یکی از مهم‌ترین مراکز لجستیکی، تجاری و صنعتی منطقه تبدیل شود و سهم قابل توجهی در رشد اقتصادی کشور و توسعه تجارت منطقه ای و فرامنطقه‌ای داشته باشد.

به گزارش ایرنا، منطقه آزاد چابهار با مساحت ۸۲ هزار هکتار در جنوب‌شرقی ایران و سواحل مکران قرار دارد؛ در سال ۱۳۹۸ و با موافقت مجلس شورای اسلامی، شهر چابهار، بندرهای شهید بهشتی و شهید کلانتری و پنج هزار هکتار از محدوده متصل به نقطه مرزی ایران و پاکستان با عنوان منطقه منفصله ریمدان به منطقه آزاد چابهار افزوده شد.